Các biện pháp tư pháp đối với người phạm tội

Trên cơ sở Bộ luật hình sự cũ; Bộ luật hình sự năm 2015, sửa đổi bổ sung năm 2017 (BLHS) vẫn kế thừa những nội dung của các biện pháp tư pháp đối với người phạm tội, bao gồm: Tịch thu vật, tiền trực tiếp liên quan đến tội phạm; Trả lại tài sản, sửa chữa hoặc bồi thường thiệt hại; buộc công khai xin lỗi và Bắt buộc chữa bệnh. Bài viết này sẽ làm rõ về những biện pháp này.

1.Tịch thu vật, tiền trực tiếp liên quan đến tội phạm

Điều 47 BLHS quy định về biện pháp này như sau: 

“1. Việc tịch thu sung vào ngân sách nhà nước hoặc tịch thu tiêu hủy được áp dụng đối với:

a) Công cụ, phương tiện dùng vào việc phạm tội;

b) Vật hoặc tiền do phạm tội hoặc do mua bán, đổi chác những thứ ấy mà có; khoản thu lợi bất chính từ việc phạm tội;

c) Vật thuộc loại Nhà nước cấm tàng trữ, cấm lưu hành.

2. Đối với vật, tiền bị người phạm tội chiếm đoạt hoặc sử dụng trái phép, thì không tịch thu mà trả lại cho chủ sở hữu hoặc người quản lý hợp pháp.

3. Vật, tiền là tài sản của người khác, nếu người này có lỗi trong việc để cho người phạm tội sử dụng vào việc thực hiện tội phạm, thì có thể bị tịch thu”.

Về cơ bản, đây vẫn là sự kế thừa Điều 41 của BLHS cũ, chỉ thay đổi một số cụm từ “sung quỹ nhà nước” bằng cụm từ “sung vào ngân sách nhà nước”, bổ sung thêm đối tượng vật, tiền liên quan đến tội phạm để đảm bảo sự đầy đủ, chính xác cũng như đáp ứng đòi hỏi của thực tiễn áp dụng pháp luật.

2. Trả lại tài sản, sửa chữa hoặc bồi thường thiệt hại; buộc công khai xin lỗi.

Điều 48 BLHS về quy định này vẫn giữ nguyên so với quy định của Bộ luật hình sự năm 1999 như sau:

“1. Người phạm tội phải trả lại tài sản đã chiếm đoạt cho chủ sở hữu hoặc người quản lý hợp pháp, phải sửa chữa hoặc bồi thường thiệt hại vật chất đã được xác định do hành vi phạm tội gây ra.

2. Trong trường hợp phạm tội gây thiệt hại về tinh thần, Tòa án buộc người phạm tội phải bồi thường về vật chất, công khai xin lỗi người bị hại”.

3. Bắt buộc chữa bệnh

Bắt buộc chữa bệnh có mục đích phòng ngừa người mắc bệnh tâm thần hoặc bệnh khác gây rối loạn hoạt động tâm thần có hành vi gây thiệt hại cho xã hội. Bắt buộc chữa bệnh được áp dụng đối với:

– Người có hành vi nguy hiểm cho xã hội trong khi mắc bệnh tâm thần hoặc bệnh khác làm mất khả năng nhận thức hoặc khả năng điều khiển hành vi của mình;

– Người phạm tội trong khi có năng lực trách nhiệm hình sự nhưng trước khi bị kết án đã mắc bệnh làm mất khả năng nhận thức hoặc khả năng điều khiển hành vi của mình;

– Người đang chấp hành hình phạt tù đã mắc bệnh làm mẩt khả năng nhận thức hoặc khả năng điều khiển hành vi của mình.

Thời gian bắt buộc chữa bệnh được trừ vào thời hạn chấp hành hình phạt tù.