HIỆU LỰC HỢP ĐỒNG BẢO HIỂM KHI KHÔNG ĐÓNG PHÍ BẢO HIỂM -ÁN LỆ SỐ 23

Trường hợp, hợp đồng bảo hiểm quy định thu phí bảo hiểm tại nhà của bên mua bảo hiểm mà việc không đóng phí bảo hiểm đúng hạn là do nhân viên doanh nghiệp bảo hiểm không đến nhà bên mua bảo hiểm thu phí thì hợp đồng bảo hiểm không thể bị coi là hết hiệu lực với lý do chậm đóng phi bảo hiểm.

1. Quy định pháp luật
2. Luật Kinh doanh bảo hiểm năm 2000

Điều 18. Quyền và nghĩa vụ của bên mua bảo hiểm

2. Bên mua bảo hiểm có nghĩa vụ:
3. a) Đóng phí bảo hiểm đầy đủ, theo thời hạn và phương thức đã thỏa thuận trong hợp đồng bảo hiểm; […]

Điều 23. Chấm dứt hợp đồng bảo hiểm

Ngoài các trường hợp chấm dứt hợp đồng theo quy định của Bộ luật Dân sự, hợp đồng bảo hiểm còn chấm dứt trong các trường hợp sau đây:

[…]

2. Bên mua bảo hiểm không đóng đủ phí bảo hiểm trong thời gian gia hạn đóng phí bảo hiểm theo thỏa thuận trong hợp đồng bảo hiểm.

Điều 35. Đóng phí bảo hiểm nhân thọ

1. Bên mua bảo hiểm có thể đóng phí bảo hiểm một lần hoặc nhiều lần theo thời hạn, phương thức thỏa thuận trong hợp đồng bảo hiểm.
2. Trong trường hợp phí bảo hiểm được đóng nhiều lần và bên mua bảo hiểm đã đóng một hoặc một số lần phí bảo hiểm nhưng không thể đóng được các khoản phí bảo hiểm tiếp theo thì sau thời hạn 60 ngày, kể từ ngày gia hạn đóng phí, doanh nghiệp bảo hiểm có quyền đơn phương đình chỉ thực hiện hợp đồng, bên mua bảo hiểm không có quyền đòi lại khoản phí bảo hiểm đã đóng nếu thời gian đã đóng phí bảo hiểm dưới hai năm, trừ trường hợp các bên có thỏa thuận khác.
3. Bộ luật Dân sự năm 1995

Điều 308. Trách nhiệm dân sự do vi phạm nghĩa vụ dân sự

1. Người có nghĩa vụ mà không thực hiện hoặc thực hiện không đúng nghĩa vụ, thì phải chịu trách nhiệm dân sự đối với người có quyền.
2. Trong trường hợp người có nghĩa vụ không thể thực hiện được nghĩa vụ dân sự do sự kiện bất khả kháng, thì không phải chịu trách nhiệm dân sự, trừ trường hợp có thỏa thuận khác hoặc pháp luật có quy định khác.
3. Người có nghĩa vụ không phải chịu trách nhiệm dân sự, nếu nghĩa vụ dân sự không thực hiện được là hoàn toàn do lỗi của người có quyền.

Điều 309. Lỗi trong trách nhiệm dân sự

1. Người không thực hiện hoặc thực hiện không đúng nghĩa vụ dân sự, thì phải chịu trách nhiệm dân sự khi có lỗi cố ý hoặc lỗi vô ý, trừ trường hợp có thỏa thuận khác hoặc pháp luật có quy định khác. […]

Các quy định của Luật Kinh doanh bảo hiểm năm 2000 nếu trên được giữ nguyên tại Luật Kinh doanh bảo hiểm được sửa đổi, bổ sung 2010.

3. Bộ luật Dân sự năm 2015

Điều 351. Trách nhiệm dân sự do vi phạm nghĩa vụ

1. Bên có nghĩa vụ mà vi phạm nghĩa vụ thì phải chịu trách nhiệm dân sự đối với bên có quyền. Vi phạm nghĩa vụ là việc bên có nghĩa vụ không thực hiện nghĩa vụ đúng thời hạn, thực hiện không đầy đủ nghĩa vụ hoặc thực hiện không đúng nội dung của nghĩa vụ.
2. Trường hợp bên có nghĩa vụ không thực hiện đúng nghĩa vụ do sự kiện bất khả kháng thì không phải chịu trách nhiệm dân sự, trừ trường hợp có thỏa thuận khác hoặc pháp luật có quy định khác.
3. Bên có nghĩa vụ không phải chịu trách nhiệm dân sự nếu chứng minh được nghĩa vụ không thực hiện được là hoàn toàn do lỗi của bên có quyền.

Điều 364. Lỗi trong trách nhiệm dân sự

Lỗi trong trách nhiệm dân sự bao gồm lỗi cố ý, lỗi vô ý.

Lỗi cố ý là trường hợp một người nhận thức rõ hành vi của mình sẽ gây thiệt hại cho người khác mà vẫn thực hiện và mong muốn hoặc tuy không mong muốn nhưng để mặc cho thiệt hại xảy ra.

Lỗi vô ý là trường hợp một người không thấy trước hành vi của mình có khả năng gây thiệt hại, mặc dù phải biết hoặc có thể biết trước thiệt hại sẽ xảy ra hoặc thấy trước hành vi của mình có khả năng gây thiệt hại, nhưng cho rằng thiệt hại sẽ không xảy ra hoặc có thể ngăn chặn được.

1. Phân tích và bình luận

Trường hợp hợp đồng bảo hiểm quy định thu phí bảo hiểm tại nhà của bên mua bảo hiểm, mà việc không đóng phí bảo hiểm đúng hạn là do nhân viên doanh nghiệp bảo hiểm không đến nhà bên mua bảo hiểm thu phí, thì hợp đồng bảo hiểm không thể bị coi là hết hiệu lực với lý do chậm đóng phí bảo hiểm.

Căn cứ vào các quy định có sẵn của pháp luật dân sự về trách nhiệm dân sự, cụ thể là quy định về việc bên có nghĩa vụ không có lỗi trong vi phạm nghĩa vụ thì không phải chịu trách nhiệm dân sự (khoản 1 Điều 309 BLDS 1995) hoặc quy định về việc bên có nghĩa vụ không thực hiện được nghĩa vụ là hoàn toàn do lỗi của bên có quyền (khoản 3 Điều 308 BLDS 1995) thì không phải chịu trách nhiệm dân sự.

Theo điểm a khoản 2 Điều 18 Luật Kinh doanh bảo hiểm năm 2000, bên mua bảo hiểm có nghĩa vụ đóng phí bảo hiểm đầy đủ, theo thời hạn và phương thức đã thỏa thuận trong hợp đồng bảo hiểm. Khoản 2 Điều 35 Luật Kinh doanh bảo hiểm năm 2000 quy định trường hợp bên mua bảo hiểm đã đóng một hoặc một số lần phí bảo hiểm nhưng không thể đóng được các khoản phí bảo hiểm tiếp theo thì sau thời hạn 60 ngày, kể từ ngày gia hạn đóng phí, doanh nghiệp bảo hiểm có quyền đơn phương đình chỉ thực hiện hợp đồng, bên mua bảo hiểm không có quyền đòi lại khoản phí bảo hiểm đã đóng nếu thời gian đã đóng phí bảo hiểm dưới hai năm, trừ trường hợp các bên có thỏa thuận khác.

Theo khoản 3 Điều 308 BLDS 1995, người có nghĩa vụ mà không thực hiện thì phải chịu trách nhiệm dân sự đối với người có quyền trừ trường hợp nghĩa vụ dân sự không thực hiện được là hoàn toàn do lỗi của bên về quyền. Trong vụ việc nêu tại án lệ, nghĩa vụ đóng phí bảo hiểm đúng hạn không được thực hiện là hoàn toàn do lỗi của bên có quyền (doanh nghiệp bảo hiểm) bởi lẽ nhân viên của doanh nghiệp đã không đến nhà bên mua bảo hiểm để thu phí như đã thỏa thuận tại hợp đồng bảo hiểm.

Ngoài ra, khoản 1 Điều 309 BLDS 1995 cũng quy định: “Người không thực hiện hoặc thực hiện không đúng nghĩa vụ dân sự, thì phải chịu trách nhiệm dân sự khi có lỗi cố ý hoặc lỗi vô ý, trừ trường hợp có thỏa thuận khác hoặc pháp luật có quy định khác”. Quy định này cho thấy trừ trường hợp có thỏa thuận khác hoặc pháp luật có quy định khác, bên có nghĩa vụ chỉ chịu trách nhiệm đối với việc không thực hiện nghĩa vụ khi có lỗi (cố ý hoặc vô ý).

Trong vụ án nêu tại Án lệ số 23, rõ ràng rằng người mua bảo hiểm hoàn toàn không có lỗi trong việc không đóng phí bảo hiểm đúng hạn. Cũng không có quy định nào của pháp luật hoặc thỏa thuận giữa bên mua bảo hiểm và doanh nghiệp bảo hiểm về trách nhiệm đối với việc chậm đóng phí bảo hiểm, là trách nhiệm không phụ thuộc vào việc bên mua bảo hiểm có lỗi hay không có lỗi. Do đó, căn cứ điều luật trên thì bên mua bảo hiểm cũng không phải chịu trách nhiệm dân sự đối với việc không đóng phí bảo hiểm đúng hạn.

Từ các căn cứ pháp luật nêu trên cho thấy doanh nghiệp bảo hiểm không thể buộc bên mua bảo hiểm phải chịu trách nhiệm dân sự do nghĩa vụ đóng phí bảo hiểm đúng hạn đã không được thực hiện. Điều đó có nghĩa không thể coi hợp đồng bảo hiểm hết hiệu lực với lý do phí bảo hiểm đã không được thanh toán đúng hạn vì việc không thanh toán đúng hạn không phải do lỗi của bên mua bảo hiểm và hơn nữa đó là hoàn toàn do lỗi của doanh nghiệp bảo hiểm.

 

Mọi thắc mắc liên quan, mời Quý Khách liên hệ: Công ty Luật TNHH STC

Văn phòng tại Hà Nội: Tầng 5, Tòa nhà AC, Ngõ 78, Phố Duy Tân, Phường Dịch Vọng Hậu, Quận Cầu Giấy, Thành phố Hà Nội.

Hotline: 0988873883

Email: stclawfirm.vn@gmail.com

Website: https://stclawfirm.com/

Văn phòng tại Thành phố Hồ Chí Minh: Landmark 81, Vinhomes Central Park, số 208 Nguyễn Hữu Cảnh và số 720A Điện Biên Phủ, phường 22, quận Bình Thạnh, thành phố Hồ Chí Minh.