1. Người bị tố cáo trong tố tụng hình sự

– Tố cáo là việc cá nhân theo thủ tục quy định của Luật này báo cho cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền biết về hành vi vi phạm pháp luật của bất kỳ cơ quan, tổ chức, cá nhân nào gây thiệt hại hoặc đe dọa gây thiệt hại đến lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân.

– Tố cáo trong tố tụng hình sự là việc công dân theo trình tự, thủ tục do pháp luật tố tụng hình sự quy định báo cho cơ quan, cá nhân có thẩm quyền biết về hành vi vi phạm pháp luật của bất cứ người có thẩm quyền tiến hành tố tụng và/hoặc người có thẩm quyền tiến hành một số hoạt động tố tụng nào gây thiệt hại hoặc đe dọa gây thiệt hại đến lợi ích Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của công dân, cơ quan, tổ chức. Hành vi vi phạm pháp luật đó chưa có dấu hiệu của tội phạm.

– Quyền và nghĩa vụ của người bị tố cáo trong tố tụng hình sự được quy định tại Điều 480 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015.

2. Quyền của người bị tố cáo

Người bị tố cáo là người có hành vi được cho là vi phạm pháp luật. Nội dung tố cáo có ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của người bị tố cáo. Do đó, người bị tố cáo phải được pháp luật bảo vệ bằng những quyền nhất định, cụ thể:

– Được thông báo về nội dung tố cáo

Người bị tố cáo có quyền được biết mình đã bị tố cáo về vấn đề gì. Cơ quan có thẩm quyền có trách nhiệm thông báo nội dung tố cáo bằng văn bản cho người bị tố cáo.

–  Đưa ra bằng chứng để chứng minh nội dung tố cáo là không đúng sự thật

Nội dung tố cáo có liên quan trực tiếp đến quyền lợi của người bị tố cáo, vì vậy họ có quyền đưa ra bằng chứng chứng minh mình không có hành vi vi phạm pháp luật.

Khi đưa ra bằng chứng để biện hộ cho mình, người bị tố cáo có thể gửi đơn, thư hoặc trình bày trực tiếp với cơ quan có thẩm quyền giải quyết tố cáo.

– Được nhận quyết định giải quyết tố cáo

Sau khi việc tố cáo được giải quyết, người bị tố cáo có quyền nhận quyết định giải quyết tố cáo bởi quyết định này có ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi ích chính đáng của người bị tố cáo.

– Được khôi phục quyền, lợi ích hợp pháp bị xâm phạm, được phục hồi danh dự, được bồi thường thiệt hại do việc tố cáo không đúng gây ra

Trong trường hợp quyền và lợi ích hợp pháp của người bị tố cáo bị xâm phạm bởi nội dung tố cáo không đúng sự thật thì người này được phục hồi danh dự, được bồi thường thiệt hại theo trình tự do pháp luật quy định.

Việc bồi thường thiệt hại được giải quyết bằng phương pháp hòa giải, thỏa thuận giữa người bị tố cáo và người tố cáo.

Trường hợp hai bên không thỏa thuận được, người bị tố cáo có thể khởi kiện yêu cầu Tòa án giải quyết.

– Yêu cầu cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền xử lý người tố cáo sai sự thật.

Khi bị hành vi tố cáo không đúng, người bị tố cáo có quyền yêu cầu cơ quan, cá nhân có thẩm quyền xử lý người tố cáo. Việc xử lý người tố cáo sai sự thật có thể bằng hình thức xử lý hành chính, xử lý kỷ luật, xử lý bằng Tòa án hoặc bằng biện pháp hình sự nếu việc tố cáo đã cấu thành tội vu khống.

3. Nghĩa vụ của người bị tố cáo

– Giải trình về hành vi bị tố cáo

Người bị tố cáo cần cung cấp đầy đủ, chính xác các thông tin, tài liệu liên quan khi cơ quan, người có thẩm quyền yêu cầu. Nghĩa vụ này nhằm giúp cho quá trình giải quyết tố cáo được nhanh chóng, hiệu quả.

– Chấp hành quyết định giải quyết tố cáo

Khi có quyết định giải quyết tố cáo của cơ quan có thẩm quyền có hiệu lực pháp luật thì người bị tố cáo phải chấp nhận kết quả này và không được quyền tố cáo tiếp.

– Bồi thường thiệt hại, bồi hoàn, khắc phục hậu quả do hành vi tố tụng trái pháp luật của mình gây ra.

Trường hợp người bị tố cáo được xác định đã có hành vi vi phạm pháp luật, đã gây ra thiệt hại cho Nhà nước, xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của công dân, cơ quan, tổ chức thì người bị tố cáo có nghĩa vụ bồi thường thiệt hại, khắc phục hậu quả

Trong trường hợp hành vi vi phạm pháp luật của người bị tố cáo có dấu hiệu của tội phạm thì người bị tố cáo có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội phạm tương ứng.