Theo quy định của pháp luật Việt Nam hiện hành, đất đai thuộc quyền sở hữu toàn dân, do Nhà nước đại diện chủ sở hữu và thống nhất quản lý. Nhà nước giao đất cho dân tùy từng mục đích sử dụng và việc đất nhà ở, đất nông nghiệp, đất phi nông nghiệp,… Tuy nhiên, trong những trường hợp cần thiết, Nhà nước cần thu hồi lại quyền sử dụng đất của người đang được trao quyền sử dụng đất. Vậy khi thu hồi đất làm ảnh hưởng thiệt hại đến cây trồng, vật nuôi thì sẽ được đền bù như thế nào? 

1. Nhà nước thu hồi đất khi nào? 

Nhà nước thu hồi đất là việc Nhà nước thu hồi lại quyền sử dụng đất của người được Nhà nước trao quyền sử dụng đất hoặc thu lại đất của người sử dụng đất vi phạm pháp luật về đất đai. Theo quy định của Luật Đất đai năm 2013 tại khoản 1 Điều 16, Nhà nước sẽ ra quyết định thu hồi đất trong các trường hợp sau đây: 

 Thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh; phát triển kinh tế – xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng;

b) Thu hồi đất do vi phạm pháp luật về đất đai;

c) Thu hồi đất do chấm dứt việc sử dụng đất theo pháp luật, tự nguyện trả lại đất, có nguy cơ đe dọa tính mạng con người

2. Điều kiện để được bồi thường đối với cây trồng, vật nuôi

Đối với cây trồng, việc bồi thường sẽ được thực hiện theo quy định tại khoản 1 Điều 90 Luật đất đai 2013, cụ thể:

a) Đối với cây hàng năm, mức bồi thường được tính bằng giá trị sản lượng của vụ thu hoạch. Giá trị sản lượng của vụ thu hoạch được tính theo năng suất của vụ cao nhất trong 03 năm trước liền kề của cây trồng chính tại địa phương và giá trung bình tại thời điểm thu hồi đất;

b) Đối với cây lâu năm, mức bồi thường được tính bằng giá trị hiện có của vườn cây theo giá ở địa phương tại thời điểm thu hồi đất mà không bao gồm giá trị quyền sử dụng đất;

c) Đối với cây trồng chưa thu hoạch nhưng có thể di chuyển đến địa điểm khác thì được bồi thường chi phí di chuyển và thiệt hại thực tế do phải di chuyển, phải trồng lại;

d) Đối với cây rừng trồng bằng nguồn vốn ngân sách nhà nước, cây rừng tự nhiên giao cho tổ chức, hộ gia đình, cá nhân trồng, quản lý, chăm sóc, bảo vệ thì bồi thường theo giá trị thiệt hại thực tế của vườn cây; tiền bồi thường được phân chia cho người quản lý, chăm sóc, bảo vệ theo quy định của pháp luật về bảo vệ và phát triển rừng.

Đối với vật nuôi là thủy sản bị ảnh hưởng khi Nhà nước tiến hành thu hồi đất thì việc bồi thường sẽ được thực hiện theo quy định tại khoản 2 Điều 90 Luật đất đai 2013: 

a) Đối với vật nuôi là thủy sản mà tại thời điểm thu hồi đất đã đến thời kỳ thu hoạch thì không phải bồi thường;

b) Đối với vật nuôi là thủy sản mà tại thời điểm thu hồi đất chưa đến thời kỳ thu hoạch thì được bồi thường thiệt hại thực tế do phải thu hoạch sớm; trường hợp có thể di chuyển được thì được bồi thường chi phí di chuyển và thiệt hại do di chuyển gây ra; mức bồi thường cụ thể do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quy định.

Như vậy, cần lưu ý các điều kiện được hưởng bồi thường về cây trồng, vật nuôi bị ảnh hưởng khi Nhà nước tiến hành thu hồi đất để

3. Cách tính tiền bồi thường về cây trồng, vật nuôi

Đơn giá cây trồng, vật nuôi ở mỗi tỉnh thành được quy định khác nhau do đó mức bồi thường cũng khác nhau tùy theo từng nơi. Vì vậy cần căn cứ vào văn bản của địa phương nơi có đất bị thu hồi để có thể tính được mức bồi thường về cây trồng, vật nuôi khi bị thu hồi đất.